ညီညြတ္ေရးတရား


                                                             ဝိဝါဒံ ဘယေတာ ဒိသြာ၊
                                                             အဝိဝါဒၪၥ ေခမေတာ။
                                                             သမဂၢါ သခိလာ ေဟာထ၊
                                                             ဧတံ ဗုဒၶါနံ သာသနံ။

ဝိဝါဒံ- မညီမညြတ္ ျငင္းခုံခိုက္ရန္ ျဖစ္ပြားျခင္းကို၊ ဘယေတာ- ပ်က္စီးတတ္ေသာ ေဘးဟု၊ ဒိသြာ- ျမင္ၿပီး၍၊ အဝိဝါဒၪၥ- ျငင္းခုံခိုက္ရန္မရွိ၊ စည္းေဝးညီညြတ္ျခင္းကို၊ ေခမေတာ- ေဘးဘ်မ္းမရွိ၊ ခ်မ္းသာ၏ဟု၊ ဒိသြာ ျမင္ၿပီး၍၊ သမဂၢါ- ညီညြတ္ ကုန္သည္၊ သခိလာ- အေျပအျပစ္ ရွိၾကကုန္သည္၊ ေဟာထ- ျဖစ္ၾကကုန္ေလာ၊ ဧဝံ- ဤသို႔ ညီညြတ္ၾကကုန္ဟူေသာ အဆုံးအမသည္၊ ဗုဒၶါနံ- ဘုရားအဆူဆူတို႔၏၊ သာသနံ- အဆုံးအမေတာ္တည္း။

ေမတၱသုတ္မွ မွတ္သားဖြယ္ အဆုံးအမမ်ား


                                                          ကရဏီယ မတၳကုသေလန၊ 
                                                          ယႏၲ သႏၲံ ပဒံ အဘိသေမစၥ။
                                                          သေကၠာ ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ၊ 
                                                          သူ၀ေစာ စႆ မုဒု အနတိမာနီ။

                                                          သႏၲဳႆေကာ စ သုဘေရာ စ၊
                                                          အပၸကိေစၥာ စ သလႅဟုက၀ုတၱိ။
                                                          သႏၲိျႏၵိေယာ စ နိပေကာ စ၊
                                                          အပၸဂေဗၻါ ကုေလသြ န ႏုဂိေဒၶါ။

အတၳကုသေလန- မိမိစီးပြား, အက်ဳိးမ်ားဖို႔, လိုလား ကြ်မ္းက်င္, သူေတာ္စင္တုိ႔သည္၊ သႏၱံ- ျဖစ္ပ်က္မစပ္, အၿငိမ္းဓာတ္ျဖင့္, မျပတ္ပုံေသ, ေအးျမေပထေသာ၊ ယံ ပဒံ- ေရာက္သင့္ေရာက္ထိုက္, ဉာဏ္အျမင္ ဆိုက္က, တိုက္႐ိုက္သိရန္, အၾကင္နိဗၺာန္ သည္၊ (အတၳိ- ပရမတ္တရား, ျမတ္တစ္ပါးျဖင့္, ထင္ရွားမေသြ, ရွိပါေပ၏၊) တံ ပဒံ- ေရာက္သင့္ေရာက္ထိုက္, ဉာဏ္ အျမင္ဆိုက္က, တုိက္႐ိုက္သိရန္, ထိုနိဗၺာန္သို႔၊ အဘိသေမစၥ- ေ႐ွး႐ႈေမွ်ာ္ေထာက္, ေကာင္းစြာေရာက္၍၊ ကရဏီယံ- မခြ်တ္ ဧကန္, အမွန္ျပဳထိုက္၏။

သေကၠာ စ- ကိုယ့္အသက္ပါ, မငဲ့ညွာဘဲ, လြန္စြာႀကိဳးပန္း, က်င့္စြမ္းႏိုင္သူသည္လည္း၊ အႆ- ျဖစ္ရာ၏။

ဥဇု စ- ကိုယ္ႏႈတ္ႏွစ္ပါး, မလွည့္စားဘဲ, ႐ိုးသားျမင့္ျမတ္, ေျဖာင့္မတ္သူလည္း၊ အႆ- ျဖစ္ရာ၏။

ရတနသုတ္၊ ဝနပၸဂုေမၺ ဂါထာပါဠိ၊ အနက္


                                                         ၀နပၸဂုေမၺ ယထ ဖုႆိတေဂၢ၊
                                                         ဂိမွာန မာေသ ပဌမသၼႎ ဂိေမွ။
                                                         တထူပမံ ဓမၼ၀ရံ အေဒသယိ၊
                                                         နိဗၺာနဂါမႎ ပရမံ ဟိတာယ။
                                                         ဣဒမၸိ ဗုေဒၶ ရတနံ ပဏီတံ။
                                                         ဧေတန သေစၥန သု၀တၳိ ေဟာတု။ 

ဂိမွာနံ- အပူျပင္းျပ, ေႏြေလးလတို႔တြင္၊ ပဌမသႎၼဂိေမွ- ေရွးဦးအစ, ေႏြကာလျဖစ္ေသာ၊ မာေသ- ရင္ခတ္ပန္းတုိ႔, ပြင့္လန္းခါ က်ဴး, လတန္ခူး၌၊ ဖုႆတေဂၢ- ခက္မ ခက္မႊာ, ပြင့္ေဝဆာသျဖင့္, လြန္စြာဆန္းတင့္, ပင္လုံးကြ်တ္ပြင့္ေသာ အဖ်ားရွိေသာ၊ ဝနပၸဂုေမၺ- ေတာင္ႀကီးၿမိဳင္လယ္, လြန္တင့္တယ္သား, ပင္ငယ္ ပင္လတ္, အထပ္ထပ္ေလာင္း, သစ္ပင္အေပါင္းသည္ (သ ႆိရီေကာ) ယာထာ- ႐ႊန္း႐ႊန္းအိအိ, အသေရရွိသကဲ့သုိ႔၊ တထူပမံ- ထို ေတာအုပ္ႀကီးသဖြယ္, တင့္တယ္လွပ, နက္နဲလွစြာ ေသာ၊ နိဗၺာနဂါမႎ- တစ္ဆယ့္တစ္သီး, မီးအဆူဆူ, အပူခပ္သိမ္း, ေအးၿငိမ္းရာမွာ, ေအးနိဗၺာန္သို႔, ဧကန္ဆက္ဆက္, ေရာက္ ေစတတ္ေသာ၊ ဓမၼဝရံ- သုံးပုံပိဋကတ္, ငါးရပ္နိကာယ္, ကိုးသြယ္အဂၤါ, ဓမၼကၡႏၶာဟု, ေဒသနာေပါင္း, ရွစ္ေသာင္းေလး ေထာင္ေသာ တရားေတာ္ျမတ္ကို၊ ပရမံဟိတာယ- ေလာကုတ္ ေလာကီ, ႏွစ္လီတိုးပြား, အျမတ္ဆုံး စီးပြားအလို႔ငွါ၊ (အမွာကံ ဗုေဒၶါ- ငါတုိ႔ ဆရာ, ျမတ္စြာဘုရားသည္၊) အေဒသယိ- က႐ုဏာလႈံ႕ေဆာ္, ေ႐ႊဉာဏ္ေတာ္ျဖင့္, ထုတ္ေဖၚက်ဴးသီ၊ ေဟာမိန္႔ ေတာ္မူခဲ့ေလၿပီ၊ ဣဒမၸိဗုေဒၶ- ေတာအုပ္ႀကီးသဖြယ္, လြန္တင့္တယ္ေအာင္, အသြယ္သြယ္တရား, ေဟာေဖၚၾကားသည့္, ဘု ရားျမတ္စြာ, ဤကိုးကြယ္ရာသည္လည္း၊ ပဏီတံ- ပုထုဇဥ္အရိယာ, အျဖာျဖာထက္, ကဲသာျမတ္မြန္, တုဖက္လြန္ေသာ၊ ရတနံ- ႐ိုေသေလးျမတ္, ဆည္းကပ္ဖို႔ရာ, ရတနာတစ္ဆူ, ျဖစ္ေတာ္မူပါေပ၏၊ ဧေတန သေစၥန- မွန္ကန္လွစြာ, ဤဝစီ သစၥာေၾကာင့္၊ (ပါဏိနံ- ေဘးရန္ခပ္သိမ္း, ေအးၿငိမ္းၾကလို, မ်ားလူဗိုလ္တို႔အား၊) သုဝတၳိ- တင့္တယ္ဖို႔ရန္, အတန္တန္ႏွင့္, ေဘးရန္ခပ္သိမ္း, ေအးၿငိမ္းျခင္းသည္, ေဟာတု- စင္စစ္မသေြ, ျဖစ္ပါေစသတည္း။

(ဤဂါထာမွာ ေသာတာပတၱိဖိုလ္တရားအတြက္ ၾကည္ညိဳဖြယ္ ဂါထာျဖစ္သျဖင့္ ဓမၼပဒမွ ဂါထာကို ထည္းသြင္း ေဖၚျပထား ျခင္းျဖစ္ပါသည္။)

ပါဠြိေတာ္ ေဗာဇၩင္သုတ္


က။ သတၱိေမ ဥပါသိက ေဗာဇၩဂၤါ,
     ဘဂဝတာ သမၼဒကၡာတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ,
     အဘိညာယ သေမၺာဓာယ နိဗၺာနာယ သံဝတၱႏၱိ။

ခ။ ကတေမ သတၱ။
၁။ သတိသေမၺာဇၩေဂၤါ ေခါ ဥပါသက,
    ဘဂဝတာ သမၼဒကၡာေတာ ဘာဝိေတာ ဗဟုလီကေတာ,
    အဘိညာယ သေမၺာဓာယ နိဗၺာနာယ သံဝတၱႏၱိ။

၂။ ဓမၼဝိစယသေမၺာဇၩေဂၤါ ေခါ ဥပါသက,
    ဘဂဝတာ သမၼဒကၡာေတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကေတာ,
    အဘိညာယ သေမၺာဓာယ နိဗၺာနာယ သံဝတၱႏၱိ။

၃။ ဝီရိယသေမၺာဇၩေဂၤါ ေခါ ဥပါသက,
    ဘဂဝတာ သမၼဒကၡာေတာ ဘာဝိေတာ ဗဟုလီကေတာ,
    အဘိညာယ သေမၺာဓာယ နိဗၺာနာယ သံဝတၱႏၱိ။

ပရိတ္႐ြတ္သူ၊ နာသူတို႔အဂၤါ


ပရိတ္နာသူအဂၤါ

                                                                 ကမၼေစဝ ကိေလသာ စ၊
                                                                 အသဒၵဟနာ စာတိေမ။
                                                                 သေစ အတၱိ သုဏႏၱမွိ၊
                                                                 ပရိတၱံ တံ န ရကၡတိ။

ပရိတ္နာတဲ့သူက ပရိတ္အေစာင့္အေရွာက္ကို လိုခ်င္တဲ့သူက-

၁။ ကံႀကီးထိုက္ေနတယ္၊ ဥပမာ- မိဘကို သတ္ဖူးတယ္, ရဟႏၱာကို သတ္ဖူးတယ္, အဲဒီလိုေပါ့ေလ ႀကီးက်ယ္တဲ့ ကံႀကီးထုိက္ေနယင္ အဲဒီသူကို ပရိတ္ကမေစာင့္ေရွာက္ဘူး။

၂။ ၿပီးေတာ့- ပရိတ္နာတဲ့သူက မိစၦာဒိ႒ိအယူ ရွိေနတယ္, အဲဒီလို ျဖစ္ေနျပန္ယင္လဲဘဲ အဲဒီသူကို ပရိတ္က မေစာင့္ေရွာက္ဘူး။

၃။ တစ္ခါ ပရိတ္ေတာ့ နာေတာ့နာပါရဲ႕၊ ဒါေပမယ့္ ပရိတ္ကို သိပ္မယုံဘူး၊ အဲဒီလို မယုံလို႔ရွိယင္လဲ ပရိတ္က အဲဒီသူကို မေစာင့္ေရွာက္ပါဘူး။

[ေဆာင္] ကံ-ကိေလသာ၊ စင္ကြာ လြတ္ကင္း၊ ယုံၾကည္ျခင္း၊ နာလွ်င္း သုံးအဂၤါ။